Tóm tắt
Trong lúc tuyệt vọng vì bị bắt do đột nhập trái phép và ăn trộm bất thành, Reito được một người bí ẩn đưa điều kiện sẽ bảo lãnh cho cậu tự do, với một điều kiện mà sau này cậu mới biết: trở thành người gác cây long não.
Cây long não nằm trong đền Nguyệt Hương, một ngôi đền cổ thuộc quản lý của nhà Yanagisawa, một tập đoàn kinh doanh khách sạn lớn mạnh và lâu đời bậc nhất ở Nhật Bản. Tương truyền, những người thành tâm cầu nguyện với cây long não sẽ được đáp ứng. Tất nhiên, nếu linh nghiệm hoàn toàn như vậy thì giới truyền thông sẽ không để yên, và sẽ không có chuyện một ngày chỉ có vài đến vài chục khách ghé thăm đền. Nhưng đây chỉ là vỏ bọc để che giấu cho bí mật thật sự của cây long não: phiên “thỉnh” chính thức diễn ra vào buổi đêm, và khách đến thỉnh phải đặt lịch trước.
Công việc hàng ngày của Reito chỉ là quét dọn đền, chú ý sao cho không có khách nào có hành động vô ý như khắc lên cành cây hoặc trèo lên cây, và cuối cùng là nhận lịch, cũng như chuẩn bị nến cho các khách thỉnh đêm.
Ban đầu, anh hầu như không quan tâm đến việc thỉnh của khách, cũng chẳng hiểu tại sao lại gọi là “thỉnh” chứ không phải “khấn”. Anh hỏi Chifune – người bác đã cứu anh khỏi cảnh tù tội, cũng là người đã yêu cầu anh làm công việc gác cây long não này – nhưng cũng không nhận được câu trả lời, Chifune chỉ khuyên anh nên tự mình tìm hiểu, rồi dần dần sẽ ngộ ra. Chỉ đến khi Yumi, cô con gái của Saji Toshiaki -một khách thường xuyên đến thỉnh- theo dõi bố mình và nhờ Reito giúp đỡ điều tra, anh mới càng trở nên tò mò về nghi thức thỉnh cây long não, từ đó các câu chuyện dần được gợi mở.
Qua việc cùng Yumi điều tra về bố cô, Reito ngày càng nắm thêm được nhiều thông tin về việc thỉnh của khách: các khách đến thỉnh thường có quan hệ huyết thống với nhau, và thường một thành viên sẽ đến thỉnh sau khi một người thân thiết mất đi. Cứ như thế, cộng thêm việc được Chifune dẫn theo đến cuộc họp của tập đoàn Yanagisawa, rồi khách sạn Yanagisawa nơi bà bắt đầu sự nghiệp, cho đến khách sạn ở Shibuya mới hơn, đi theo định hướng của chủ tịch mới của tập đoàn, mỗi lần như vậy, Reito lại quan sát và học hỏi được thêm điều gì đó về gia tộc mà cậu có gắn bó máu thịt, cũng như về cây long não.
Cho đến một đêm, khi đang cùng Yumi lén đặt máy ghi âm có chức năng phát trực tiếp để xem bố cô làm gì trong phiên thỉnh, anh bị Toshiaki bắt gặp. Không thể nói dối, Reito và Yumi đành thừa nhận do sự tò mò của người canh gác cũng như sự nghi ngờ của cô con gái, đồng thời thành khẩn mong Toshiaki sẽ giải thích tường tận mọi chuyện. Từ đây, bí mật về cây long não mới được làm rõ. Cây long não có sức mạnh ghi nhận tâm tư của một người (gọi là “niệm”), niệm của một người chỉ có thể được nhận bởi một người thân ruột thịt (thường không quá 3 đời) thông qua việc “thỉnh”. Do đó, một người khi sắp qua đời thường tìm đến đền Nguyệt Hương để gửi gắm tâm tư của mình, mong rằng người ở lại sẽ nhận được. Nhưng nếu chỉ là muốn để lại lời nhắn, tại sao không viết luôn di chúc cho rồi? Đó là vì cây long não không chỉ khắc ghi những lời người gửi muốn truyền đạt, mà nó còn lưu giữ trọn vẹn cảm xúc và tâm tư của người đó, hay “niệm” là vậy. Và cũng chính vì lý do đó, khách đến đền vào ban đêm là để “thỉnh” cây long não, chứ không phải để “khấn”.
Câu chuyện kết thúc khi Saji đã thành công tái hiện bài piano của anh trai cho mẹ nghe. Reito thì nhận được niệm của Chifune, dũng cảm phát biểu trong cuộc họp chiến lược của tập đoàn, nhờ đó giúp cho khách sạn Yanagisawa được duy trì thêm một năm, cũng như ngăn cản bác mình làm điều dại dột.
Cảm nhận cá nhân
Về cách dùng từ
Mình tin rằng nếu đọc bản gốc tiếng Nhật thì sẽ hiểu được thêm nhiều tầng ý nghĩa nữa mà tác giả gửi gắm, nhưng bản dịch tiếng Việt cũng đã làm khá tốt.
Mình có tra từ điển tiếng Việt, từ “niệm” có nghĩa là đọc lẩm nhẩm trong mồm, để cầu khấn hoặc làm phép, “ý niệm”: sự hiểu, nhận thức về một sự vật sự việc, quan hệ hoặc quá trình nào đó. Vậy, người gửi niệm sẽ thành khẩn cầu mong cho tâm thức của mình được đón nhận và giữ lại bởi cây long não.
Từ “thỉnh” có nghĩa là mời về , rước về. “Thỉnh cầu” có nghĩa là xin một điều gì đó từ người trên. Trong bối cảnh của cuốn sách, nó có nghĩa là mời người đã khuất về để truyền lại tâm tư tình cảm (niệm) của họ, hay là xin cây long não giúp truyền đạt lại niệm từ người gửi nó vậy.
Về cách kể chuyện
Lối kể chuyện quen thuộc của tác giả Keigo, dẫn dắt người đọc đi qua các cuộc đời khác nhau, dần dần gợi mở và khiến những cuộc đời đó đan xen lại một cách tài tình, tháo gỡ các nút thắt hoặc khúc mắc trước đó.
Bản thân mình thích đọc Keigo vì lối kể chuyện này. Thay vì đọc một cuốn sách trinh thám vì các tình tiết li kì hay các cú ngoặt về tình tiết, mình thích được quan sát và theo dõi cuộc đời của các nhân vật, và thấy được bản thân mình trong đó.
Đó là Reito – kết quả của một mối quan hệ ngoài luồng – với quá khứ bất hạnh và nghèo khó, lớn lên với thái độ “thả trôi cho cuộc đời đưa đẩy”.
Đó là người ông ngoại của cậu, ông Naoi, tận tụy chăm sóc người vợ đến cuối đời, và khi chuẩn bị đi bước nữa, vẫn ân cần hỏi ý kiến của con gái mình, vì “cảm xúc của con là quan trọng nhất”.
Đó là gia đình Saji, với người con cả được “định hướng” bởi mẹ mình, để rồi vỡ mộng nhận ra “mình không giỏi như mình nghĩ” (một chi tiết nhỏ nhưng rất đời thường: một đứa trẻ khi nhận được quá nhiều lời tán dương khi còn nhỏ mà không thật sự yêu thích việc chúng làm, đến khi nhận ra có quá nhiều người giỏi hơn, mất đi những lời tán dương đó, đứa trẻ trở nên lạc lối và mất phương hướng).
Đó là người mẹ vì muốn tốt cho con, nhưng rồi nhận ra mình đã không để ý đến cảm xúc của con, cuối cùng lựa chọn âm thầm đi theo và ủng hộ con mình dù nó có làm gì đi chăng nữa.
Là người bố nóng tính nhưng vẫn âm thầm mong ngóng con mình trở về.
Là người em trai trong gia đình có người anh “nhận được hết tình yêu thương của mẹ”, an phận thi vào một trường Kiến Trúc để nối nghiệp gia đình, với những bí mật về quá khứ không muốn để vợ và con gái mình biết.
Và đó là Chifune, người thừa kế của gia tộc Yanagisawa nổi tiếng, vì sứ mạng lớn lao mà quên đi việc lập gia đình, vì không thật tâm ủng hộ việc bố mình đi bước nữa mà không muốn dính líu đến đứa em gái cùng cha khác mẹ, và rồi khi nhận ra mình có thể sẽ mất đi những ký ức mà mình mang theo cả cuộc đời, quyết định làm một điều gì đó để chuộc tội với em gái: hỗ trợ và dạy bảo cho đứa cháu trai Reito, người thân máu mủ duy nhất của bà còn sót lại trên đời này.
Mình gần như nhớ được tất cả các nhân vật trong sách, hoàn cảnh và cuộc đời của họ. Mình có cảm giác như nếu theo chân mỗi nhân vật trong sách, ta đều có thể có được một tập phim giống như “Perfect Days” vậy.
Về cây long não
Theo wikipedia, cây long não là một loại cây thân gỗ, lớn và thường xanh, có thể cao tới 20–30 m. Các lá nhẵn và bóng, bề mặt như sáp và có mùi long não (mùi thơm hăng đặc trưng) khi bị vò nát trong tay. Chi tiết này giống với việc những người khách sẽ ngửi thấy một mùi hương đặc trưng khi thỉnh (có thể từ nến và cả cây long não, trong sách không đề cập đến cách chế tạo nến, nhưng mình đoán cũng sẽ liên quan đến cây long não).
Mình tìm thấy một thông tin khá thú vị, đó là tại Nhật Bản, có một cây long não khoảng 3000 năm tuổi ở đền Takeo, thuộc tỉnh Takeo (chính là hình ảnh ở đầu bài này). Cây long não này có hình dạng khá giống như mô tả ở trong sách (và bìa).Không rõ có phải tác giả đã lấy cảm hứng từ cây long não này để viết nên cuốn sách của mình không.
Ngoài ra, chi tiết chỉ thỉnh vào ngày trăng non hoặc trăng tròn khá tương đồng với tín ngưỡng của người Việt, rằng người đã mất sẽ trở về vào ngày mùng 1 (trăng non) và ngày 15 (trăng tròn) âm lịch hàng tháng. Mình tìm hiểu thì không thấy Nhật Bản có truyền thuyết hay niềm tin tương tự, có thể tác giả đã tìm hiểu văn hóa của các nước Á Đông khác để lồng ghép vào trong câu chuyện của mình.